2026-10-15T03:33:58Z http://www.baza.ow.uz.zgora.pl/index.php/fprnuz/oai
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/1 2023-11-19T03:37:31Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2013SERredKul_Mikr11 Publishing SeriesSerie wydawnicze Dyskusje teoretycznoliterackie na przełomie XX i XXI wiekTheoretical and literary discussions at the turn of the 20th and 21st centuries https://orcid.org/0000-0001-6825-7695 Heck Dorota dorota.heck@uwr.edu.pl Uniwersytet Wrocławski 201301012013 312Scripta Humana. Interpretacje i reinterpretacjeScripta Humana. Interpretations and reinterpretations13 20 Prawa autorskie (c) 2013 Dorota Heck 2013 Dorota Heck Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Celem niniejszego opracowania jest przedstawienie przeglądu obiecującej teorii literatury po poststrukturalizmie. W artykule mowa o powrocie do literaturoznawstwa takich kategorii, jak podmiotowość (autor), ocena i znaczenie tekstu. Artykuł traktuje o polemikach z dekonstrukcją, feminizmem, nowy historyzm rzucający nieco światła na napięcie pomiędzy ramami instytucjonalnymi współczesności teoria literatury i intelektualne zainteresowanie nonkonformistycznymi badaniami literatury. Autor przekonuje, że obecnie możliwe jest połączenie tradycji filologicznej z nowoczesnością badania literackie.

The aim of this study is to present an overview of the promising literary theory after poststructualism. This paper mentions the return to literary studies of such categories as subjectivity (an author), evaluation and textual meaning. This article deals with polemics against deconstruction, feminism, new historicism shading some light on the tension between institutional frames of contemporary literary theory and the intellectual interest in nonconformist investigations into literature. The author argues that it is currently possible to combine the tradition of philology with the cutting edge literary research.

KeywordspoststructuralismfeminismKarczdisseminationSłowa kluczowepoststrukturalizmfeminizmKarczdyseminacja poststructuralism feminism Karcz dissemination issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/2 2023-11-21T06:34:39Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2012monaszt2 Authored MonographsMonografie autorskie „Skądże to zbłaźnienie świata?” Wojciecha Dembołęckiego „Wywód jedynowłasnego państwa świata” (studium monograficzne i edycja krytyczna)"Where does this world come from?" Wojciech Dembołęcki's "Argument of the World's Only Own State" (monographic study and critical edition) https://orcid.org/0000-0003-2955-1597 Sztyber Radosław R.Sztyber@ifp.uz.zgora.pl Uniwersytet Zielonogórski 201216052012 113„Skądże to zbłaźnienie świata?” Wojciecha Dembołęckiego „Wywód jedynowłasnego państwa świata” (studium monograficzne i edycja krytyczna)"Where does this world come from?" Wojciech Dembołęcki's "Argument of the World's Only Own State" (monographic study and critical edition)1 488 Prawa autorskie (c) 2012 Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2012 Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Przedkładane opracowanie przynosi przede wszystkim edycję „Wywodu jedynowłasnego państwa świata" w wersji popularnonaukowej (typ B) wraz z komentarzem rzeczowo-filologicznym. Poprzedza ją studium o charakterze historycznoliterackim, rozpisanym na kilkanaście rozdziałów i ukazującym dotychczasowy stan wiedzy o Dembołęckim oraz jego twórczości. Większą część tej wprowadzającej do lektury traktatu partii wypełniają rozważania szczegółowe, dotyczące najistotniejszych zagadnień powiązanych z „Wywodem". Rekonstruują grupę strategii perswazyjnych stosowanych przez autora oraz odtwarzają zawiły kod jego konstrukcji myślowej, przedstawionej w szerszej perspektywie ideowej, socjologicznej, politycznej oraz historycznej (z wstępu).

The presented study contains, first of all, an edition of "The Argument of the One and Only State of the World" in a popular science version (type B) along with a factual and philological commentary. It is preceded by a historical-literary study, divided into several chapters and showing the current state of knowledge about Dembołęcki and his works. Most of it This introductory part of the treatise is filled with detailed considerations concerning the most important issues related to the "Dispute". They reconstruct a group of persuasive strategies used by the author and recreate the complex code of his thought structure, presented from a broader ideological, sociological, political, and historical perspective (from the introduction).

KeywordsDembołęckinational megalomaniasarmaticismSłowa kluczoweDembołęckimegalomania narodowasarmatyzm Dembołęcki national megalomania sarmaticism issue-cover A New Method of Learning with Facility the Latin Tongue, przeł., oprac. i uzupełnił Thomas Nugent, Londyn 1797 Agatiasz, zw. Scholastykiem: Agathiae Myrinaei Historiarum libri quinque, Bonn 1828 [W. D.] Anonim, tzw. Gall. Kronika polska, przeł. R. Grodecki, oprac. i wstęp M. Plezia, Kraków 1982, BN I 59 Antologia poezji polsko-łacińskiej (1470-1543), oprac. i wstęp A. Jelicz, Szczecin 1985 Archiloch: Berosi Sacerdotis chaldaici antiquitatum libri quinque, wyd. i kom. J. Annius, Wirtemberga 1659 [W. D.] Archiwum Jana Zamoyskiego, wyd. i oprac. Wacław Sobieski, t. 1, Warszawa 1904 Augustyn, św.: S. Aurelii Augustini Hipponensis episcopi „In Joannis Evangelium tractatus CXXIV, [w:] Opera omnia, wyd. J.-P. Migne, t. 35, Paryż 1861 (Patrologia Latina) [W. D.] Baissag J., De l’origine de dénomination etniques dans la race aryan, Paryż 1867 Banaszkiewicz J., Podanie o Piaście i Popielu, Warszawa 1986 Bar J. R., Dembołęcki (Dębołęcki) z Konojad Wojciech h. Prawdzic, [w:] Słownik polskich pisarzy franciszkańskich, Warszawa 1981, s. 100-101 Baring-Gould S., Legends of the Patriarchs and Prohets and Other Old Testament Characters, Columbia Falls 2004 Barthélemy J. J., Travels of Anacharchis the younger in Greece [...] before the Christian Era, Londyn 1825 Bartkowski B., Zwiercan A., Dębołęcki, Dembołęcki, Wojciech OFM Conv., [w:] Encyklopedia katolicka, t. 3, Lublin 1985 Bartoszewicz J., Dzieła. Historia literatury polskiej potocznym sposobem opowiedziana, t. 2, wyd. II, Kraków 1877; —, Ksiądz Wojciech z Konojad Dembołęcki,,,Studia Historyczne i Literackie”, t. 2, Kraków 1881 Barycz H., Dembołęcki (Dębołęcki), [w:] Polski słownik biograficzny, t. 5, Kraków 1939-1946 Homer. Iliada, przeł. F. K. Dmochowski, zrewidował, oprac. i wstęp T. Sinko, wyd. X, Wrocław 1966, BN I 17 [W. D.] Bauer M., Z dziejów batalistyki polskiej. Studia nad pamiętnikami wojennymi z XVII w., Kraków 2007 Bekanus J. (Goropius): Joan. Goropii Becani Origines Antwerpianae sive Cimmeriorum Becceselana, Ant-werpia 1569; Opera Ioannis Goropii Becani [...] Hermathena — Hieroglyphica — Vertumnus — Gallica — Francica — Hispanica, Antwerpia 1580 [W. D.] Bentkowski F., Historia literatury polskiej, t. 1-2, Warszawa–Wilno 1814 Berosus: Berosi Sacerdotis chaldaici antiquitatum libri quinque, wyd. i kom. J. Annius, Wirtemberga 1659 [W. D.] Białobocki J., Zegar w krótkim zebraniu czasów Królestwa Polskiego wiekami królów idący, Kraków 1661 Biblia: Biblia w przekładzie księdza Jakuba Wujka, „transkrypcja typu »B« oryginalnego tekstu z XVI w. i wstępy ks. Janusz Frankowski”, wyd. II, Warszawa 1999; Biblia Sacra Latina, Londyn 1977; Biblia Tysiąclecia, tj. Pismo święte Starego i Nowego Testamentu, wyd. III, Warszawa 1980; Origenis Hexaplorum [...] fragmenta, wyd. Fridericus Field, t. 1: Genesis — Esther, Oksford 1857; Sacrorum Bibliorum, wyd. Krzysztof Plantin, t. 1 [Genesis, Exodus, Leviticus, Numeri, Deuteronomium], Antwerpia 1568 [W. D.] Bielski M., Kronika, to jest historia świata, Kraków 1564; — Kronika polska Marcina Bielskiego, wyd. Joachim Bielski, Kraków 1597 [W. D.] Biernacki C., Dębołęcki (Wojciech), [w:] Encyklopedia powszechna [S. Orgelbranda], t. 7, Warszawa 1861 Bohatcová M., Irrgarten der Shicksale-Einblattdrucke vom Anfang des Dreissigjährigen Krieges, Praha 1966 Boniecki A., Herbarz polski, t. 4, Warszawa 1901 Borek P. (recenzja), Wojciech Dembołęcki, „Przewagi elearów polskich”, oprac. i wstęp R. Sztyber, Toruń 2005, „Barok” 2006, z. 2 (26) Borowski A., Stanisław Żółkiewski –,,Początek i progres wojny moskiewskiej”, [w:] Lektury polonistyczne. Średniowiecze – renesans – barok, red. A. Borowski, J. S. Gruchała, t. 2, Kraków 1993 Brill E. J., First Encyclopaedia of Islam, t. 7, wyd. II, Lejda 1993 Brückner A., Dzieje kultury polskiej, t. 3: Czasy nowsze do 1831 roku, Kraków 1931; —, Encyklopedia staropolska, t. 2, Warszawa 1939; —, Mitologia polska. Studium porównawcze, Warszawa 1924; —, Mitologia słowiańska, Kraków 1918 Buchwald Pelcowa P., Emblematy w drukach polskich i Polski dotyczących XVI–XVIII wieku, Wrocław 1981; —, Promocje i zakazy. Trudne drogi idei w książkach w Polsce czasów baroku, [w:] Literatura polskiego baroku w kręgu idei, red. A. Nowicka-Jeżowa, M. Hanusiewicz, A. Karpiński, Lublin 1995 Burski A., Oratio funebris in anniversario depositionis Illustrissimi Joannis Zamoscii…, Zamość 1606, następna edycja wraz z utworami Symonidesa w Lejdzie 1619 [W. D.] Bystroń J. S., Megalomania narodowa, [w:] Jan Stanisław Bystroń. Tematy, które mi odradzano, oprac. i wstęp L. Stomma, Warszawa 1980 Caillois R., Człowiek i sacrum, przeł. A. Tatarkiewicz i A. Bursa, Warszawa 1995 Calepino A.: Ambrosii Calepini Bergomatis Lexicon nunc demum a mendis exactissime repurgatum […], Kolonia 1534 [W. D.] Celtis K., O mrozie sarmackim, [w:] Antologia poezji polsko-łacińskiej (1470-1543), oprac. i wstęp A. Jelicz, Szczecin 1985 Chin C. M., Grammar and Christianity in the Late Roman World, Filadelfia 2007 Chmielowski B., Nowe Ateny albo akademia wszelkiej sciencyji, cz. 2, Lwów 1746 Chrzanowski I., Historia literatury niepodległej Polski (965-1795), wyd. XI, wstęp J. Z. Jakubowski, Warszawa 1971 Ciccarini M., Sarmatyzm i orientalizm w kulturze polskiej XVI wieku, [w:] Od,,Lamentu świętokrzy-skiego” do,,Adona”. Włoskie studia o literaturze staropolskiej, red. G. B. Bercoff i T. Michałowska, Warszawa 1995 Co nowego. Zbiór anegdot polskich z r. 1650, wyd. A. Brückner, Kraków 1903, BPP, nr 48 Comestor P., Historia scholastica, [b. m.] 1543 [W. D.] Considine J., Dictionaries in Early Modern Europe. Lexicography and the Making of Heritage, Cambirdge 2008 Cowan R., The Indo-German Identification: Reconciling South Asian Origins and European Destinies (1768–1885), Nowy Jork 2010 Cramer J. A., A Geographical and Historical Description of Ancient Italy, t. 2, Oksford 1826 Curtius E. R., Literatura europejska i łacińskie średniowiecze, przeł. i oprac. A. Borowski, wyd. II, Kraków 1997 Czapliński W., O Polsce siedemnastowiecznej. Problemy i sprawy, Warszawa 1966; —, Wstęp, [w:] Jan Pasek. „Pamiętniki”, wstęp i oprac. W. Czapliński, Kraków 1979, BN I 62 Dekker K., The Origins of Old Germanic Studies in the Low Countries, Lejda 1999 Dembołęcki W., Deklaracyja abo objaśnienie karst kozackich, [b. m.] 1621 (pierwodruk, pseud. Nikodem Niebylski), — Deklaracyja abo objaśnienie kart kozackich, [w:] zob. R. Sztyber, Tuz kralka, wyżnik, niżnik i inne karty... Dwa barokowe zabytki literacko-plastyczne; — Deklaracyja abo objaśnienie kart kozackich, [przedruk w:] zob. Sztyber R., Wojciech Dembołęcki o lisowczykach wierszem i prozą (1620-1621); —, Kopia listu utrapionej ojczyzny do Rycerstwa Lisowskiego, [b. m.] 1621 (pierwodruk); —, Kopia listu utrapionej ojczyzny do Rycerstwa Lisowskiego, [w:] zob. Magnuszewski W. Zapomniane lisowianum z 1621 roku; —, Kopia listu utrapionej ojczyzny do Rycerstwa Lisowskiego, [przedruk w:] zob. Sztyber R., Wojciech Dembołęcki o lisowczykach wierszem i prozą (1620-1621); —, List o lisowczykach, 1620 (pierwodruk i wyd. II, nast. — 1636); List o lisowczykach, [w:] zob. Nowak Z., Kontrreformacyjna satyra obyczajowa w Polsce XVII wieku; —, Pieśni o lisowczykach, [b. m.] 1620 (pierowdruk); —, Pieśni o lisowczykach, [w:] zob. Wójcicki K. W., Obrazy starodawne, t. 1; —, Pieśni o lisowczykach, [przedruk w:] zob. Sztyber R., Wojciech Dembołęcki o lisowczykach wierszem i prozą (1620-1621); —, Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano, Poznań 1623 (pierwodruk); —, Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano, Puławy 1830; —, Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano, wyd. K. J. Turowski („Biblioteka Polska”), Kraków 1859; —, Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano, pt. Lisowczyki [wyimki z Przewag] „Weteran Poznański” 1825 r., nr 1–5; —, Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano w przekł. czeskim pt. Paměti o vỳpravāch Lisovčíků 1619–1622, przeł. A. Kotik, Praga 1908; —, Przewagi elearów polskich, co ich niegdy lisowczykami zwano, oprac. i wstęp R. Sztyber, Toruń 2005; —, Wiersze o lisowczykach, [w:] zob. Magnuszewski W., Wiersze o lisowczykach (anonim, wydanie z rękopisu); —, Wiersze o lisowczykach, [przedruk w:] zob. Sztyber R., Wojciech Dembołęcki o lisowczykach wierszem i prozą (1620-1621); —, Wywód jedynowłasnego państwa świata, Warszawa 1633 (pierwodruk); —, Wywód jedynowłasnego państwa świata [w:] zob. Ogonowski Z., Filozofia i myśl społeczna XVII wieku (fragmenty); —, Wywód jedynowłasnego państwa świata [w:] zob. Jurewicz K., Wojciech Dębołęcki i jego „Wywód...” (fragment: Perspektywa na dojrzenie tego wywodu, którą pierwej trzeba przeczytać temu, kto by miał wolą rzeczom przeczyć); —, Wywód jedynowłasnego państwa świata [w:] zob. Taszycki W., Wybór tekstów staropolskich XVI–XVIII wieku (wyimek); —, Żywot kozaków lisowskich, najpewniej Kraków 1620 (wydany pod pseudonimem, a właśc. allonimem, pierwodruk); —, Żywot kozaków lisowskich, [w:] zob. Heck K. J. „Żywot kozaków lisowskich” – poemat Bartłomieja Józefa Zimorowica; —, Żywot kozaków lisowskich, [m.in. w:] Literatura mieszczańska w Polsce. Od końca XVI w. do końca XVII w.; —, Żywot kozaków lisowskich, [przedruk w:] Sztyber R., Wojciech Dembołęcki o lisowczykach wierszem i prozą (1620-1621) Długosz J.: Jana Długosza „Dzieje polskie”, przeł. Gustaw Borneman, t. 1, Leszno-Gniezno 1841; Jana Długosza Dziejów polskich ksiąg dwanaście, przeł. K. Mecherzyński, t. 1, Kraków 1867; O początku i o dawnych królach narodu Wandalów, to jest Polaków. Wyjątki wytłumaczone z ktoniki Sarnickiego i z Historyi polskiej Długosza, Warszawa 1823 [W. D.] Dobrowolska W., Czarnkowski Adam Sędziwój, [w:] Polski słownik biograficzny, t. 4, Kraków 1938 Dolański D., Zachód w polskiej myśli historycznej czasów saskich, Zielona Góra 2002 Drusius J.: I. Drusii Ad voces ebraicas Novi Testamenti, Frankfurt nad Menem 1616 Duns Scotus, Opera omnia, t. 18, Paris 1894 [W. D.] Dziechcińska H., Miejsce przekazu pamiętnikarskiego w kulturze dawnej Polski, ,,Rocznik Towarzystwa Literackiego Imienia Adama Mickiewicza” 1994, R. XXXVIII Dzieduszycki M., Krótki rys dziejów i spraw lisowczyków, t. 1-2, Lwów 1843-1844; —, Krótki rys dziejów i spraw lisowczyków. Część trzecia, [w:] „Biblioteka Naukowego Zakładu im. Ossolińskich” 1844, t. 10 Eco U., Od drzewa do labiryntu. Studia historyczne o znaku i interpretacji, tłum. G. Jurkowlaniec, M. Surma-Gawłowska, J. Szymanowska i A. Zawadzki, Warszawa 2009 Ekes, J. Złota demokracja, wyd. II, Kraków 2010 Elsner J., O metryczności i rytmiczności języka polskiego (Wyjątki z pozostających dotąd w rękopiśmie części rozprawy Józefa Elsnera o metryczności i rytmiczności języka polskiego), „Biblioteka Warszawska” 1846, t. 3 (23 og. zb.) Eneasz Sylwiusz Piccolomini (Pius II): Aeneae Sylvii [...] De Bohemorum [...] origine ac gestis [...] historia, [w:] Jo. Dubravii [...] Historia Bohemica [...] Thoma Jordano [...]. Cui in fine adjecta Aeneae Sylvii [...] De Bohemorum origine ac gestis historia, Wrocław 1587 [W. D.] Estienne C. (C. Stephanus): Dictionarium historicum ac poeticum, Paryż 1553 [W. D.] Eustachiewicz M., Liryka Wespazjana Kochowskiegi, [w:] M. Eustachiewicz, W. Majewski, Nad lirykami Wespazjana Kochowskiego, ,,Studia Staropolskie” 1986, t. 52 Eustachiewicz M., Wstęp, [w:] Wespazjan Kochowski. Utwory poetyckie (wybór), wstęp i oprac. M. Eustachiewicz, wyd. II, Kraków 1991, BN I 92 Euzebiusz, św. z Cezarei: Eusebii Pamphili „Praeparationis Evangelicae libri quindecim”, [w:] idem, Opera omnia quae exstant, wyd. J. P. Migne, t. 21, Paryż 1857 (Patrologia Graeca); Eusebius de Evangelica praeparatione, przeł. Georgio Trapezuntio, Wenecja 1500; Eusebii Pamphili Caesariensis episcopi Chronicon, Wenecja 1818 [W. D.] Feicht H., Wojciech Dembołęcki, kompozytor religijny z pierwszej połowy XVII w., „Przegląd Teo-logiczny” 1926, t. 7 Fiorentino R.: Considerationi civili [...] Sopra L’historia di M. Francesco Guicciardini e d’altri historici, przeł. R. Fiorentino, Wenecja 1582 (tu listy tłumacza pt. Delle Lettere del Padre Remigio Fiorentino); Orationi militari, raccolte per M. Remigio Fiorentino, da tutti gli historici Greci e latini, antichi, e moderni, Wenecja 1585 [W. D.] Fischer-Wollpert R., Leksykon papieży, przeł. B. Białecki, Kraków 1990 Flawiusz (Józef Flawiusz), Dawne dzieje Izraela, przeł. Z. Kubiak i J. Radożycki, wstęp E. Dąbrowski i W. Malej, komentarzem opatrzył J. Radożycki, Warszawa 2001 [W. D.] Folia Cossacorum Lissoviensium, Knihovna Narodniho Muzea w Pradze, sygn. 102 A 105 Foresti G. F. da Bergamo: Opus preclarum Supplementum chronicarum vulgo appellatum in omnimoda historia novissime congesta, Wenecja 1492 [W. D.] Foss M., People of the First Crusade, Nowy Jork 1997 Fredro A. M., Przysłowia mów potocznych albo przestrogi obyczajowe, radne, wojenne, wyd. K. J. Turowski, Sanok 1855 Freiherr Z. von Herberstein, Rerum Moscoviticarum commentarii, Antwerpia 1577 Frick D. A., The Uses of Authority and the Authority of Use: Philological Praise and Blame in Early Modern Rus’, [w:] „Harvard Ukrainian Studies” 1994 (czerwiec), t. XVIII, red. Michael S. Flier, z. 1/2 Gall, zob. Anonim, tzw. Gall Gawiński J.: Poezje Jana z Wielomowic Gawińskiego, z rękopisu wyd. Ż. Pauli, Lwów-Stanisławów-Tarnów 1843 Genebrard G.: Gilberti Genebrardi Theologi Parisiensis, Divinarum, Hebraicarumque literarum professoris regii, Aquensis Archiepiscopi, Chronographiae libri quator [...], Lyon 1599 [W. D.] Gesner K., Onomasticon propriorum nominum, virorum, mulierum, sectarum, populorum, idolorum, Bazy-lea 1544 Gibbon E., The History of the Decline and Fall of the Roman Empire, t. 6, Londyn 1788 Glinczer E., Chronicon Regum Poloniae, Toruń 1597 Gloger Z., Encyklopedia staropolska ilustrowana, t. 1, Warszawa 1900, t. 3, Warszawa 1902 Głowiński M., Kostkiewiczowa T., Okopień-Sławińska A., Sławiński J., Słownik terminów literackich, red. M. Głowiński, wyd. II, Wrocław 1989 Gołębiowski Ł., O dziejopisach polskich, ich duchu, zaletach i wadach, Warszawa 1826 Goropius J. (Bekanus J.): Opera Ioannis Goropii Becani [...] Hermathena — Hieroglyphica — Vertumnus — Gallica — Francica — Hispanica, Antwerpia 1580; Joan. Goropii Becani Origines Antwerpianae sive Cimmeriorum Becceselana, Antwerpia 1569 [W. D.] Górnicki Ł., Dworzanin polski, wstęp i oprac. R. Pollak, Warszawa 1950 Górski J., Rada pańska, wyd. W. Czermak, Kraków 1892 Grabski A. F., Zarys historii historiografii polskiej, Poznań 2000 Gracjan: Corpus iuris canonici [...] Decretum Magistri Gratiani, wyd. i oprac. Aemilius Friedberg, Graz 1959 [W. D.] Gruchała J. S., Wstęp, [w:] Wacław Potocki. Wiersze wybrane, oprac. S. Grzeszczuk, wstęp J. S. Gruchała, wyd. III, Wrocław 1992, BN I 19; —, Zmarnowany talent — Andrzej Krzycki, [w:] Pisarze staropolscy. Sylwetki, t. 1, red. S. Grzeszczuk, Warszawa 1991 Guichard E., L’harmonie étymologique des langues Hebraïque, Chaldaique, Syriaque, Grecque, Latine, Francoise, Italienne, Espagnole, Allemande, Flamande, Angloise, etc. [...] se demonstre evidemment que toutes les langues sont descendues de l’Hebrïque, Paryż 1631 Gwagnin A.: Z Kroniki Sarmacyi europskiej Aleksandra Gwagnina z Werony, przeł. Marcin Paszkowski, wyd. K. J. Turowski, Kraków 1860 [W. D.] Hajek W., Kronika czeska (b.m. r.) [W. D.] Heck K. J., „Żywot kozaków lisowskich” – poemat Bartłomieja Józefa Zimorowica, Lwów 1886 Helikon sarmacki (wątki i tematy polskiej poezji barokowej), wyb. oprac. i wstęp A. Vincenz, oprac. M. Malicki, Kraków 1989, BN I 259 Herman S., Wojna i żołnierz w okresie kontrreformacji, Zielona Góra 1983 Hernas C., Barok, wyd. V, zmienione i rozszerzone, Warszawa 1998 Herodot, Dzieje, przeł i oprac. S. Hammer, Warszawa 2008; Herodoti Musae sive Historiarum Libri IX..., oprac. P. Wesseling i L. C. Valckenaer, t. 5, Londyn 1824 [W. D.] Hezjod: Hesiodi Ascraei opera, quae quidem extant omnia Graecè, cum interpretatione Latina, Bazylea 1550 (wydanie dwujęzyczne, grecko-łacińskie) [W. D.] Hieronim, św.: S. Eusebii Hieronymi Stridonensis Presbyteri Liber de nominibus hebraicis, [w:] idem, Opera omnia, wyd. J. P. Migne, t. 23, Paryż 1884 (Patrologia latina); Sancti Eusebii Hieronymi „Praefatio in Libros Samuel et Malachim”, [w:] idem, Opera omnia, wyd. J. P. Migne, t. 28, Paryż 1889 (Patrologia Latina) [W. D.] Histoire universelle depuis le commencement du mond jusqu’a present, t. 41, Amsterdam–Lipsk 1779 Historical Encyclopaedia, przeł. (z arabskiego na angielski) Aloys Sprenger, t. 1, Londyn 1841 Hoffmann D., Die Welt der Spielkarte, wyd. II, Lipsk 1983 Horacy. Wybór poezji, oprac. i wstęp J. Krókowski, wyd. IV, Kraków 1973, BN II 25 [W. D.] Hugo W., Katedra Najświętszej Marii Panny w Paryżu, przeł. H. Szumańska-Grossowa, t. 1, Warszawa 1954 Hussowski M., Pieśń o żubrze, [w:] Najstarsza poezja polsko-łacińska (do połowy XVI wieku), oprac. i wstęp M. Plezia, Kraków 1952, BN I 141 Inwentarz biblioteki Ignacego Krasickiego z 1810 r., oprac. S. Graciotti i J. Rudnicka, „Materiały Literackie” 1973, t. 2 Izydor, św. z Sewilli: Isidori Hispalensis episcopi Etymologiarum sive originum libri XX, wyd. W. M. Lindsay, t. 1. (ks. 1-10), Oksford 1911 [W. D.] Janczak Ł., Dembołęcki Wojciech z Konojad, [w:] Podręczna encyklopedia kościelna, t. 7-8, Warszawa 1906 Janik M.; Z dziejów wymowy w wieku XVII i XVIII (rozdział III), „Pamiętnik Literacki” 1910, R. IX Jezierski F. S., Rzepicha — matka królów, żona Piasta, między narodami sarmackiemi słowiańskiego monarchy tej części świata, która się nazywa Polska, Warszawa 1790 Jocher A., Obraz geograficzno-historyczny literatury i nauki w Polsce, Wilno 1840 Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela, przeł. Z. Kubiak i J. Radożycki, wstęp E. Dąbrowski i W. Malej, komentarzem opatrzył J. Radożycki, Warszawa 2001 [W. D.]; —, Wojna żydowska, wstęp, oprac. i tłum. J. Radożycki, Poznań 1980 Jurewicz K., Wojciech Dębołęcki i jego „Wywód...”, „Terminus” 2007, z. 1 (16) Jurkowski J., Lutnia na wesele Najaśniejszego i niezwycięzonego Monarchy Zygmunta III Polskiego [...], Kraków 1605; —, Tragedyja o polskim Scylurusie i trzech synach koronnych ojczyzny polskiej, [w:] Jan Jurkowski. „Tragedyja o polskim Scylurusie,, oprac. i wstęp S. Pigoń, Kraków 1949 Justyn(us): Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych styarożytności na podstawie Pompe-jusza Trogusa [z dodaniem prologów], przeł., wstęp i oprac. I. Lewandowski, Warszawa 1988 [W. D.] Juszyński M. H., Dykcjonarz poetów polskich, t. 1, Kraków 1820 Kadłubek (tzw.): Mistrz Wincenty zwany Kadłubkiem, Kronika polska, wstęp, oprac. i tłum. B. Kü-rbis, Wrocław-Kraków 1992, BN I 277; Mistrza Wincentego Kronika polska, przeł. K. Abgarowicz i B. Kürbis, Warszawa 1974 [W. D.] Kantak K., Działalność franciszkanów polskich w wiekach XVI–XVII, „Przegląd Powszechny” 1937, t. 216; —, Franciszkanie polscy (1517–1795), t. 2, Kraków 1938 Karmanowski O., List do lisowczyków, [w:] Poeci polskiego baroku, oprac. i wstęp J. Sokołowska i K. Żukowska, s. 216 Katalog poloników XVI wieku Biblioteki Jagiellońskiej, red. M. Malicki i E. Zwinogrodzka, Kraków 1992 Katon: M. Catonis fragmenta de originibus cum commentariis Annii, [w:] Berosi Sacerdotis chaldaici antiquitatum libri quinque, wyd. i kom. J. Annius, Wirtemberga 1659 [W. D.] Kersten A., „Odsiecz wiedeńska” 1619 r., „Studia i Materiały do Historii Wojskowości” 1964, t. 10, cz. 2 Kleiner J., Zarys dziejów literatury polskiej, t. 1, wyd. III uzup. przez T. Ulewicza i J. Spytkowskiego, Wrocław 1959 Klemensiewicz Z., Historia języka polskiego, Warszawa 1999 Klimowicz M., Literatura Oświecenia, Warszawa 1988 Kluwer F.: Philippi Clüveri Germaniae antiquae libri tres, Londyn 1616 [W. D.] Kochanowski J., Fraszki, oprac. i wstęp J. Pelc, Kraków 1991, BN I 163; —, Jana Kochanowskiego O Czechu i Lechu Historyja naganiona. K temu o cnocie i o sprosności pijaństwa, Kraków 1589; —, Pieśni, wstęp i oprac. L. Szczerbicka-Ślęk, Wrocław 1970, BN I 100; — Proporzec, [w:] Jan Kochanowski. Poezje, oprac. i wstęp J. Pelc, Warszawa 1993; —, Satyr albo dziki mąż, [w:] Jan Kochanowski. Poezje, oprac. i wstęp J. Pelc, Warszawa 1993; —, Wykład cnoty, [w:] Dzieła Jana Kochanowskiego, wyd. Jan Nepomucen Bobrowicz, t. 3, Lipsk 1835 Kochańska M., Ksiądz Wojciech Dembołęcki z Konojad,,,Prace Literackie” 1956, Zeszyty Naukowe Uni-wersytetu Wrocławskiego, t. 1, Seria A, nr 2. Kochowski W.: Wespazjan Kochowski. Utwory poetyckie (wybór), wstęp i oprac. M. Eustachiewicz, wyd. II, Kraków 1991, BN I 92 Kolbuszewski K., Postyllografia polska XVI i XVII wieku, Kraków 1921 Konkordancja Starego i Nowego Testamentu do „Biblii Tysiąclecia”, wyd. II, oprac i uzup. ks. Jan Flis, wyd. IV, Warszawa 2004 Kopaliński W., Słownik mitów i tradycji kultury, Warszawa 2003, s. 412. Korolko M., Sztuka retoryki. Przewodnik encyklopedyczny, Warszawa 1990 Kossak Z., W pracowni Rembrandta, [w:] eadem, Bursztyny, Warszawa 1996 Kotarska A., Pieśni o lisowczykach, „Pamiętnik Literacki” 1952, z. 3-4. Krasicki I., Myszeidos, Warszawa 1775 (pierwodruk, bez nazwiska autora); —, Ignacy Krasicki. „Myszeidos pieśni X”, oprac. i wstęp J. Maślanka Wrocław 1982, BN I 244; —, Ignacy Krasicki. Satyry i listy, oprac. Z. Goliński, wstęp J. T. Pokrzywniak, wyd. II, Wrocław 1988, BN I 169 Krasicki I.: Dzieła Ignacego Krasickiego, edycja nowa i zupełna, wyd. F. Dmochowski, t. 2, Warszawa 1804; Dzieła Krasickiego, wyd. M. Podczaszyński, Paryż-Genewa 1830 Kürbis B., Wstęp, [w:] Mistrz Wincenty (tzw. Kadłubek). Kronika polska, przeł. i oprac. B. Kürbis, Wro-cław 1992, BN I 277 Kromer M.: Kronika polska Marcina Kromera, „przełożona przez Marcina z Błażowa Błażowskiego”, wyd. Karola Pollaka, Sanok 1857; —, Polska, czyli o położeniu, ludności, obyczajach, urzędach i sprawach publicznych Królestwa Polskiego księgi dwoje, przeł. S. Kazikowski, wstęp i oprac. Roman Mar-chwiński, Olsztyn 1977; Martini Cromeri De origine et rebus gestis Polonorum libri XXX, Bazylea 1555 [W. D.] Kronika wielkopolska, przeł. K. Abgarowicz, Warszawa 1965 Krzyżanowski J., Historia literatury polskiej. Alegoryzm – preromantyzm, Warszawa 1974 L. Wiener, Contributions Toward a History of Arabico-Gothic Culture, t. 3: Tacitus’ „Germania” and other Forgeries, Nowy Jork 1920 Language Typology and Language Universals. An International Handbook, t. 1, Berlin–Nowy Jork 2001 Laurent P. E., An Introduction to the Study of the Ancient Geography, Oksford 1830 Leibniz G. W., New Essays Concerning Human Understanding, wyd. Alfred G. Langley, Whitefish 2003 Lewis R., Language, Mind and Nature. Artificial Languages in England from Bacon to Lock, Cambridge 2007 Linde S. B., Prawidła etymologii przystosowane do języka polskiego, (§ 2), [w:] idem, Słownik języka polskiego, t. 1, cz. 1, Warszawa 1807 Lipsjusz J.: Justi Lipsii de Cruce libri tres, Amsterdam 1670 Literatura mieszczańska w Polsce. Od końca XVI w. do końca XVII w., oprac. K. Budzyk, H. Budzykowa, J. Lewański, t. 1, Warszawa 1954. Lubieniecki A., Poloneutichia (Część wtóra), [w:] „Biblioteka Naukowego Zakładu im. Ossolińskich”, t. 5, Lwów 1843 Łotman J., Uniwersum umysłu. Semiotyczna teoria kultury, przeł. i przedmowa B. Żyłko, Gdańsk 2008 Łoziński W., Prawem i lewem, t. 1, Kraków 1957 Łubieński W. A., Świat we wszystkich swoich częściach [...] okryślony, t. 1, Wrocław 1740 MacBean A., A Dictionary of Ancient Geography [...], Londyn 1773 Maciej z Miechowa, Chronica Polonorum, Kraków 1521; —, Polskie wypisanie dwojej krainy świata, przeł. Andrzej Glaber z Kobylina, Kraków 1535 [W. D.] Maffei R., Commentariorum rerum urbanarum libri XXXVIII, Rzym 1506 [W. D.] Magnuszewski W., Fraszka „Na Barbarę”, czyli o szlachetnej nierządnicy, „Litteraria” 1993, t. 24; —, Kondotierska wyprawa nad Ren,,,Odrodzenie i Reformacja w Polsce”, 1972; —, Wiersze o lisowczykach, ,,Archiwum Literackie” 1962, t. 4: Miscellanea staropolskie; —, Wokół kozaka Płachty, [w:] Z zagadnień historii literatury, red. L. Ludorowski, Zielona Góra 1976.; —, Z dziejów elearów polskich. Stanisław Stroynowski — lisowski zagończyk, przywódca i legislator, Warszawa–Poznań 1978; —, Zagadka zaporosko-lisowskiego pseudoepigrafu, [w:] Z badań nad literaturą i językiem, red. L. Ludorowski i W. Magnuszewski, Warszawa-Poznań 1974; —, Zapomniane lisowianum z 1621 roku, „Archiwum Literackie” 1972, t. 16: Miscellanea staropolskie, z. 4 Maleszyńscy J. i C. D., Nienawiść i literatura, czyli nieznośna lekkość słów, [w:] Dwór mający w sobie osoby i mózgi rozmaite, red. B. Sienkiewicz i B. Judkowiak, Poznań 1991 Marchesani M., Polska w historiografii włoskiej XVI i XVII wieku (stereotypy ideologiczne i ich ewolucja), [w:] Od „Lamentu świętokrzyskiego” do „Adona”. Włoskie studia o literaturze staropolskiej, red. G. B. Bercoff i T. Michałowska, Warszawa 1995 Marchocki M. Ś., Historia wojny moskiewskiej, Poznań 1841 Marek Junianus Justynus, Zarys dziejów powszechnych styarożytności na podstawie Pompejusza Trogusa [z dodaniem prologów], przeł., wstęp i oprac. I. Lewandowski, Warszawa 1988 [W. D.] Maślanka J., Wstęp, [w:] Ignacy Krasicki. „Myszeidos pieśni X”, oprac. i wstęp J. Maślanka Wrocław 1982, BN I 244; —, Literatura a dzieje bajeczne, Warszawa 1984 Mazanowski A., Charakterystyki literackie pisarzów polskich. Ignacy Krasicki, Złoczów [1901] Megastenes: Berosi Sacerdotis chaldaici antiquitatum libri quinque, wyd. i kom. J. Annius, Wirtemberga 1659 [W. D.] Mela P.: De situ orbis libri III, Glasgow 1752 [W. D.] Mellinkoff R., Cain’s monstrous progeny in »Beowulf«: part II, post-diluvian survival, „Anglo-Saxon England” 1980 Miaskowski K.: Herkules słowieński, wyd. i „przemowa” J. Szczęsny Herburt, Dobromil 1616; Kasper Miaskowski. „Zbiór rytmów”, wyd. A. Nowicka-Jeżowa, Warszawa 1995; Zbiór Rytmów Kaspra Miaskowskiego, wyd. K. J. Turowski, „wedle wydania z 1622 r. w Poznaniu”, Kraków 1861 Michałowska T., Kronika, [w:] Słownik literatury staropolskiej, red. T. Michałowska, Wrocław 1990; —, Staropolska teoria genologiczna, Wrocław 1974, (Studia Staropolskie, t. 41); —, Średniowiecze, Warszawa 1995 Mikulski T., Ród Zoilów. Rzecz z dziejów staropolskiej krytyki literackiej, Kraków 1933 Mistrz Wincenty zwany Kadłubkiem, Kronika polska, wstęp, oprac. i tłum. B. Kürbis, Wrocław-Kraków 1992, BN I 277 [W. D.] Morell T., An Abridgement of [Robert] Ainsworth’s Dictionary. English and Latin, Filadelfia 1837 Morsztyn J. A.: Jan Andrzej Morsztyn. Wybór poezji, oprac. i wstęp W. Weintraub, Wrocław 1988, BN I 257 Morsztyn Z.: Zbigniew Morsztyn. Wybór wierszy, oprac. i wstęp J. Pelc, Kraków 1975, BN I 215 Naruszewicz A., Historia narodu polskiego, wyd. J. N. Bobrowicz, t. 3, Lipsk 1836 Niemcewicz J. U., Dzieje panowania Zygmunta III, t. 3, Wrocław 1836 Niesiecki K., Herbarz polski, t. 3, Lipsk 1839; —, Korona Polska przy złotej wolności starożytnemi [...] klejnotami [...] ozdobiona, Lwów 1728, cz. 1 Nowak Z., Kontrreformacyjna satyra obyczajowa w Polsce XVII wieku, Gdańsk 1968. Nowak-Dłużewski J., Okolicznościowa poezja polityczna w Polsce. Zygmunt III, Warszawa 1971 Nowicka-Jeżowa A., Wprowadzenie do lektury, [w:] Kasper Miaskowski. „Zbiór rytmów”, wyd. A. Nowicka-Jeżowa, Warszawa 1995 Nowy Korbut. Piśmiennictwo staropolskie, oprac. zespół pod kier. R. Pollaka, t. 2, Warszawa 1964 Obremski K., Sarmacki mesjanizm, „Ogród. Kwartalnik” 1994, r. VII, nr 4 (20) Ogonowski Z., Filozofia i myśl społeczna XVII wieku, cz. 1, wstęp, wyb. i oprac. Z. Ogonowski, Warsza-wa 1979; —, Filozofia polityczna w Polsce XVII wieku i tradycje demokracji europejskiej, Warszawa 1992 Olszewicz B., Z piśmiennictwa, „Ziemia. Tygodnik Krajoznawczy Ilustrowany” 1914, R. V, 3 stycznia Opaliński K.. Satyry, wstęp i oprac. L. Eustachiewicz, Wrocław 1953, BN I 147 Ossoliński J. M., Początki Sławian, [w:] „Czasopismo Naukowe od Zakładu Narodowego im. Ossoliń-skich Wydawane”, z. 2, Lwów 1831 Owidiusz, Metamorfozy, przeł. A. Kamieńska i S. Stabryła, oprac. i wstęp S. Stabryła, wyd. II, Wro-cław 1996, BN II 76; —, Pub. Ovidii Nasonis Opera, Amsterdam 1630; Owidiusz. „Metamorfozy”, przeł. A. Kamieńska i S. Stabryła, oprac. i wstęp S. Stabryła, wyd. II, Wrocław 1996, BN II 76 [W. D.] Paprocki B., Gniazdo cnoty, skąd herby rycerstwa sławnego Królestwa Polskiego, Wielkiego Księstwa Litewskiego, Ruskiego, Pruskiego, Mazowieckiego, Żmudzkiego i inszych państwa do tego Królestwa należących książąt i panów początek swój mają, Kraków, 1578; —, Herby rycerstwa polskiego, „zebrane i wydane r. p. 1584”, wyd. K. J. Turowski, Kraków 1858 Pasek J., Pamiętniki, wstęp i oprac. W. Czapliński, Kraków 1979, BN I 62 Paszkowski M., Wizerunk wiecznej sławy Sauromatów starych pobudzający młódź rycerską ku naśladowaniu spraw ich. Od szlachetnej Pallady, z gniazda cnót ich, w ojczystym Parnazie ubudowany, Kraków 1613 Paszkowski M.: Z Kroniki Sarmacyi europskiej Aleksandra Gwagnina z Werony, przeł. Marcin Pasz-kowski, wyd. K. J. Turowski, Kraków 1860. Pelc J., Dynamika rozwoju i periodyzacja polskiej literatury barokowej, [w:] Barok w polskiej kulturze, literaturze i języku. Materiały z konferencji naukowej 25 29 sierpnia 1987 r. w Krakowie, red. M. Stępień i S. Urbańczyk, Warszawa Kraków 1992; —, Kontrreformacja, sarmatyzm a rozwój literatury polskiej, [w:] Wiek XVII — kontrreformacja — barok. Prace z historii kultury, red. J. Pelc, Wrocław 1970; —, Kochanowski. Szczyt renesansu w literaturze polskiej, Warszawa 2001; —, Obraz – słowo – znak, Wrocław 1973 (Studia Staropolskie, t. 37); —, Wstęp, [w:] Zbigniew Morsztyn. Wybór wierszy, oprac. i wstęp J. Pelc, Wrocław-Kraków 1975, BN I 215 Pfeiffer G. J., Ashby T., A Description of the Site and the Roman Remains, „Supplementary Papers on the American School of Classical Studies in Rome” 1965 Piccolomini E. S. (Pius II), Commentarii rerum memorabilium, Rzym 1584 [W. D.] Pigoń S., Wstęp, [w:] Jan Jurkowski. „Tragedyja o polskim Scylurusie i trzech synach koronnych ojczyzny polskiej”, oprac. i wstęp S. Pigoń, Kraków 1949 Pilat R., Historia literatury polskiej. Wykłady uniwersyteckie, red. Wilhelm Bruchnalski, t. 4, cz. 1: Czasy Stanisława Augusta, Warszawa-Lwów 1908 Pius II (Eneasz Sylwiusz Piccolomini): Aeneae Sylvii [...] De Bohemorum [...] origine ac gestis [...] historia, [w:] Jo. Dubravii [...] Historia Bohemica [...] Thoma Jordano [...]. Cui in fine adjecta Aeneae Sylvii [...] De Bohemorum origine ac gestis historia, Wrocław 1587 [W. D.] Plaut: M. Acci Plauti Comoediae, t. 3, Londyn 1829 [W. D.] Plezia M., Wstęp, [w:] Anonim, tzw. Gall. Kronika polska przeł. R. Grodecki, oprac. i wstęp M. Plezia, Kraków 1982, BN I 59 Pliniusz Młodszy: C. Plini Secundi „Naturalis historia” libri XXXVII, wyd. Carolus Mayhoff, t. 1, Lipsk 1906; C. Plini Secundi Naturalis historia libri XXXVII, wyd. Iulius Sillig, t. 2, Hamburg 1852 [W. D.] Podhorodecki L., Kampania chocimska 1621 roku, „Studia i Materiały do Dziejów Wojskowości” 1964, t. 10, cz. 2. Pollak R., Wstęp, [w:] Łukasz Górnicki. „Dworzanin polski”, wstęp i oprac. R. Pollak, Warszawa 1950 Pomian K., Człowiek pośród rzeczy, Warszawa 1973 Postępek prawa czartowskiego przeciw narodowi ludzkiemu. 1570, wyd. Artur Benis, Kraków 1892 Potocki W., Poczet herbów szlachty Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego. Gniazdo i perspektywa staroświeckiej cnoty, płodnej Matki, wszytkich świętych, świeckich ozdób, po całym świecie, a mianowicie w ojczyźnie naszej [...], Kraków 1696 Priet Ph., Parallela geographiae veteris et novae, t. 2, Paryż 1649 Ptolemeusz: Geographiae universae tum veteris, tum novae absolutissimum opus [...] Cl. Ptolemaei Pelusiensis [...] libri octo, Kolonia 1597 [W. D.] Puzynina J., Ze staropolskich teorii pochodzenia narodu i języka polskiego (Wojciech Dembołęcki), „Poradnik Językowy” 1955, z. 10 Ralegh W.: The Works of Sir Walter Ralegh […], t. 2: The History of the World, ks. 1, Oksford 1829; t. 3, Oxford 1829 Rejchman J., Od wieży Babel do językoznawstwa porównawczego Warszawa 1969 Roccha A.: Bibliotheca Apostolica Vaticana […] Angelo Roccha, Rzym 1591 [W. D.] Rufus K.: Q. Curtii Rufi Historiae Alexandri Magni, Londyn 1657 [W. D.] Rypson P., Obraz słowa. Historia poezji wizualnej, Warszawa 1989 Rytel J., „Pamiętniki” Paska na tle pamiętnikarstwa staropolskiego, Wrocław 1962 Sajkowski A., Nad staropolskimi pamiętnikami, Poznań 1964 Saloni Z., Etymologia ludowa, [w:], Encyklopedia językoznawstwa ogólnego, red. K. Polański, Wrocław 1993 Sarmatyzm – porządkowanie pojęć,,,Ogród” 1994, 4/20 Sarnicki M.: O początku i o dawnych królach narodu Wandalów, to jest Polaków. Wyjątki wytłumaczone z ktoniki Sarnickiego i z Historyi polskiej Długosza, Warszawa 1823; — Annales, sive de origine et rebus gestis Polonorum et Lithuanorum libri VIII (Roczniki, czyli o pochodzeniu i sprawach Polaków i Litwinów Ksiąg VIII), Kraków 1587 [W. D.] Scaliger J. J., Scaligerana, Kolonia 1667, s. 28. Schedel H., Liber chronicarum, Norymberga 1493 [W. D.] Sejm piekielny. Satyra obyczajowa (1622 r.), wstęp i oprac. A. Brückner, Kraków 1903 Setton K. M., Zacour N. P., Hazard H. W., A History of the Crusades, t. 5 (The Impact of the Crusades on the Near East), Madison 1985 Skarga P., Kazania sejmowe, oprac. J. Tazbir, współudz. M. Korolko, wyd. III, Kraków 1972, BN I 70; —, Żołnierskie nauki, [w:] Piotr Skarga. Kazania i pisma co najprzedniejsze, wyb. i oprac. W. Gomulicki, Warszawa [b. r.], s. 183-184 Sokołowska J., Żukowska K., Poeci polskiego baroku, Warszawa 1977 Solinus: C. Iulii Solini Collectanea rerum memorabilium, wyd. T. Mommsen, Berlin 1845 Starowolski S., Reformacyja obyczajów polskich, [w:] Szymon Starowolski. Wybór z pism, wyb., oprac. i przeł. I. Lewandowski, Wrocław 1991, BN I 272; —, Wojownicy sarmaccy, czyli pochwały mężów słyną-cych męstwem wojennym w pamięci naszej lub naszych pradziadów, oprac., przeł. i wstęp J. Starnawski, Warszawa 1979 Stephanus C. (C. Estienne): Dictionarium historicum ac poeticum, Paryż 1553 [W. D.] Strabo(n): Strabonis rerum geographicarum libri XVII, Amsterdam 1707 [W. D.] Stryjkowski M., Kronika polska, litewska, żmódzka i wszystkiej Rusi..., t. 1, Warszawa 1846 (reprint na podstawie pierwodruku królewieckiego z 1582); —, Ktora przedtym nigdy świata nie widziała Kronika polska, litewska, żmodzka i wszystkiej Rusi, Warszawa 1846 (reprint) [W. D.] Swetoniusz, C. Svetonii Tranquilli de vita duodecim Caesarum libri duodecim, ks. 5: Divus Claudius Caesar, Sélestat [1520] (wyd. wcześniejsze: Wenecja 1480) Szarzyński M. Sęp: Mikołaj Sęp Szarzyński. Poezje, oprac. i wstęp J. S. Gruchała, Kraków 1997 Szczerbicka Ślęk L., W kręgu Klio i Kalliope, Wrocław 1973 Szelągowski A., Śląsk i Polska wobec powstania czeskiego, Lwów 1904 Sztyber R., „Banialuki” i „ambaje”, czyli o pseudoetymologicznej pochwale elearów (lisowczyków), „Studia i Materiały” XLVI: Filologia Poloska 10, red. J. Brzeziński, Zielona Góra 1999; Sztyber R., „Przewagi elearów polskich” Wojciecha Dembołęckiego na tle wybranych pamiętników polskich XVII wieku (rekonesans), [w:] Filologia Polska, z. 3: Między słowem a obrazem, red. K. Smużniak, Zielo-na Góra 2007; Sztyber R., „Przewagi i męstwa aby były znaczniejsze” — o pisanej w latach 1620-1623 promocji lisowczyków, „Filologia Polska”, z. 4: Wokół tekstów kultury. Literatura — Język — Teatr — Internet, red. M. Januszewicz i T. Ratajczak, Zielona Góra 2009; Sztyber R., Dlaczego Dembołęcki „przerobił” lisowczyka na eleara?, „Almanach Historycznoliteracki” 1998 (Pismo Stowarzyszenia Przyjaciół Literatury w Zielonej Górze), t. 1, red. M. Januszewicz.; Sztyber R., O niektórych uchybieniach i nieporozumieniach wokół „Przewag elearów polskich” Wojciecha Dembołęckiego, „Almanach Historycznoliteracki” 1999 (Pismo Stowarzyszenia Przyjaciół Literatury w Zielonej Górze), t. 2, red. L. Libera i R. Sztyber; Sztyber R., Odrębność i specyfika lisowczyków w świetle utworów Wojciecha Dembołęckiego, [w:] Studia kresowe, red. K. Węgorowska, t. 1, Zielona Góra-Warszawa 2010; Sztyber R., Piórem, kropidłem i szablą. Wojciecha Dembołęckiego pisarska i kapelańska przygoda z lisowczykami (1619-1623). Studia i szkice, Zielona Góra 2005.; Sztyber R., Początek wojny trzydziestoletniej w opiniach i kontekście „uwielbienia” lisowczyków Wojciecha Dembołęckiego (1619-1622), [w:] Między historią, literaturą i polityką, red. T. Nodzyński, Częstochowa 2009; Sztyber R., Przysłowia w „Przewagach elearów polskich” Wojciecha Dembołęckiego, „Literatura Ludowa” 1999, z. 2; Sztyber R., Tuz, kralka, wyżnik, niżnik i inne karty. Dwa barokowe zabytki literacko-plastyczne, Zielona Góra 2009.; Sztyber R., U źródeł legendy o lisowczykach (rekonesans) (w druku).; Sztyber R., Uszlachetnianie prawdy w „Przewagach elearów polskich” (w druku).; Sztyber R., Wojciech Dembołęcki i pochwalne lisowiana (rekonesans), [w:] „Filologia Polska” 1: Trzydziestolecie polonistyki zielonogórskiej, red. J. Brzeziński, Zeszyty Naukowe Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielona Góra 2003; Sztyber R., Wojciech Dembołęcki o lisowczykach wierszem i prozą (1620-1621) (w druku); Sztyber R., Wokół „Żywota kozaków lisowskich” (w druku); Sztyber R., Wstęp, [w:], Wojciech Dembołęcki. „Przewagi elearów polskich”, oprac. i wstęp R. Sztyber, Toruń 2005; Sztyber R., Znaczone karty. Wokół literacko-plastycznego świata alegorezy historycznej w „karciętach” z 1621 roku, [w:] Słowo do oglądania, red. G. Kubski, Zielona Góra 2004; Sztyber R., Zróżnicowanie gatunkowe „Przewag elearów polskich” Wojciecha Dembołęckiego, „Pamiętnik Literacki” 1997, z. 4. Taszycki W., Wybór tekstów staropolskich XVI–XVIII wieku, wyd. III, Warszawa 1969 Tatarkiewicz W., Historia filozofii, t. 1, Warszawa 1990 Tazbir J., Dzieje polskiej tolerancji, Warszawa 1973; —, Polskie przedmurze chrześcijańskiej Europy. Mity a rzeczywistość historyczna, Warszawa 1987; — Sowizdrzalskie zagadki,,,Rocznik Historyczny” 1993, t. LXXIV; —, Szlaki kultury polskiej, Warszawa 1986 Tesauro E., Castiglione V., Del regno d’Italia sotto i barbari, Bolonia 1680 The Chronicle of San Juan de la Peña. A Fourteenth Century Official History of the Crown of Aragon, wstęp, oprac. i przeł. (na ang.) Lynn H. Nelson, Filadelfia 1991 Topolski J., Polska w czasach nowożytnych. Od środkowoeuropejskiej potęgi do utraty niepodległości (1501-1795), [w:] Polska. Dzieje narodu, państwa i kultury, t. 2, red. J. Topolski, Poznań 1994 Tornielli A.: Annales sacri et ex profanis ab orbe condito ad eumdem Christi passione redemptum auctore Agostino Torniello, Frankfurt 1611, następnie Antwerpia 1620 [W. D.] Trepka W. N., Liber generationis plebanorum (Liber chamorum), wyd. II, oprac. R. Leszczyński, Wrocław 1995 Triller E., O lisowczykach w ziemi kłodzkiej według „Przewag” W. Dembołęckiego, „Rocznik Ziemi Kłodzkiej” 1958, t. 3 Tukidydes, Wojna peloponeska, przeł. K. Kumaniecki, oprac. R. Turasiewicz, Wrocław 1991, BN II 225 [W. D.] Tułowiecka A., Herbarze i quasiherbarze. Wokół konstrukcji genologicznych Bartosza Paprockiego, Katowice [b. r.], s. 70 (dysertacja doktorska, maszynopis) Tuwim J., Ksiądz Dembołęcki i jego parafianie, [w:] idem, Pegaz dęba, czyli panopticum poetyckie, Kraków 1950 Ujejski J., Dzieje polskiego mesjanizmu do powstania listopadowego włącznie, Lwów 1931 Ulewicz T., Sarmacja. Studium z problematyki słowiańskiej XV i XVI w., Kraków 1950.; —, Sarmacja. Zagadnienie sarmatyzmu w kulturze i literaturze polskiej, Kraków 2006 Universal History from the Earliest Accounts to the Present Time, „Compiled from Original Authors”, t. 4, London 1779 Vitriacus J. (Jacques de Vitry), Historia Orientalis seu Hierosolymitana, Hanower 1611 [W. D.] Volaterranus R., Commentariorum rerum urbanarum libri XXXVIII, Rzym 1506 [W. D.] Rolewinck W., Fasciculo temporum, Sztrasburg [po 1490] [W. D.] Warron: M. Terentii Varronis Analogiae liber I, quae dicantur cur non sit analogia, [w:] idem, De Lingua Latina libri tres, totidemque de Analogia, Bazylea 1536 [W. D.] Warszewicki K.: Christophori Varsevici Reges, Sancti, Bellatores, Scriptores Poloni, Rzym 1601 [W. D.] Wergiliusz: P. Virgilii Maronis Bucolica, Georgica, et Aeneis, wyd. Nicolaus Erythreus, Wenecja 1613 [W. D.] (Wergiliusz. Eneida, przeł. T. Karyłowski, wstęp i oprac. T. Sinko, wyd. II, Wrocław 1950, BN II 29; Wergiliusz. Bukoliki i Georgiki (wybór), przeł., oprac. i wstęp Z. Abramowiczówna, Wrocław 1953, BN II 83) Whelpley S., A Compend of History from the Earliest Times, Boston 1826 Whitney L. H., Life and Teachings of Zoroaster, Chicago 1905 Wisner H., Lisowczycy, Warszawa 1995; —, Władysław IV Waza, Wrocław 1995 Wiszniewski M., Historia literatury polskiej, t. 7, Kraków 1847 Wiszowaty A.: Wiersze Andrzeja Wiszowatego do księdza Dębołęckiego, starożytność języka polskiego nad wszystkie całego świata narody wywodzącego, [w:] Poeci polskiego baroku, wstęp, wyb. i oprac. J. Sokołowska i K. Żukowska, t. 1, Warszawa 1977 Wojciechowska M., Z dziejów książki w Poznaniu w XVI w., Poznań 1927 Wojciechowski K., Ignacy Krasicki, wyd. II, Lwów-Warszawa-Kraków 1922 Woronicz J. P., Jan Paweł Woronicz. Pisma wybrane, oprac. i wstęp M. Nesteruk i Z. Rejman, Wrocław 2002, BN I 299 Wójcicki K. W., Historia literatury polskiej w zarysach, t. 2, wyd. II, Warszawa 1859; —, Obrazy starodawne, t. 1, Warszawa 1843 Wujek J., Postilla catholica, to jest kazania na ewangelie niedzielne i odświętne [...], teraz znowu przejrzana i poprawiona, Kraków 1584 Wydra W., Władysław z Gielniowa, Poznań 1992 Ziomek J., Renesans, Warszawa 1995
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/3 2023-11-19T03:37:31Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2013SERredKul_Mikr23 Publishing SeriesSerie wydawnicze O efekcie interpretacyjnego dominaAbout the interpretative domino effect https://orcid.org/0000-0002-1167-5041 Ławski Jarosław j.lawski@uwb.edu.pl Uniwersytet w Białymstoku 201301012013 312Scripta Humana. Interpretacje i reinterpretacjeScripta Humana. Interpretations and reinterpretations21 53 Prawa autorskie (c) 2023 Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego 2023 Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu Zielonogórskiego Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Treść artykułu traktuje o zjawisku należącym do teorii procedur interpretacyjnych. Procedury te są praktykowane w naukach humanistycznych. Autor zauważa, że niejasne znaczenie tekstu często powstaje z kilku powodów: 1) uczeni używają niejasnego, dwuznacznego, przenośnego języka dyskursu. W przypadku badań literackich uwidacznia to nagromadzoną dwuznaczność; 2) literaccy komentatorzy korzystają z ciągów asocjacyjnych; tekst jest powiązany z innymi, ale znaczenie jego jest rozmyte. Autor opracowania analizuje to zjawisko na przykładzie teoretycznej dyskusji na temat "problemu tekstu", która miała miejsce w "Tekstach Drugich" w 1998 roku.

The issue of the paper is a phenomenon belonging to the theory of interpretative procedures.These procedures are practiced in humanities. The author notices that the unclear meaning of thetexts is very often caused by some reasons: 1) scholars use vague, ambiguous, figurative languageof discourse. In the case of the literary research it cases the accumulated ambiguity; 2) literarycommentators use the trains of associations; a text is in associations with another ones but its rightmeaning is blurred. The author of the study analyses this phenomenon using example of theoreticaldiscussion about "a problem of text" which had place in "Teksty Drugie" in 1998 year.

KeywordsdominoAjdukiewiczinterpretationastralisticsSłowa kluczowedominoAjdukiewiczinterpretacjaastralistyka domino Ajdukiewicz interpretation astralistics issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/5 2023-11-20T09:11:44Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2014serredkul_sztr15 Publishing SeriesSerie wydawnicze W oczekiwaniu na wytęsknione i „pocieszne nowiny" z 1621 roku. Zapomniany „prolog" do „Diariusza" Prokopa ZbigniewskiegoWaiting for longed and "glad tidings" in 1621. Forgotten "prologue" to "Diary" by Prokop Zbigniewski https://orcid.org/0000-0003-2955-1597 Sztyber Radosław R.Sztyber@ifp.uz.zgora.pl Uniwersytet Zielonogórski 201424102014 314Scripta Humana. Historia i historieScripta Humana. History and Stories15 38 Prawa autorskie (c) 2014 Radosław Sztyber 2014 Radosław Sztyber Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Na specyfikę książeczki zawierającej dziennik Prokopa Zbigniewskiego niewątpliwie wpływa introdukcja, poprzedzająca główny i zasadniczy tekst sprawozdania spisanego przez żołnierza i uczestnika wojennych zmagań nad Dniestrem. Wyraziście akcentuje wagę pojawienia się w obiegu księgarskim tej relacji, wreszcie godnej zaufania i, co jeszcze ważniejsze, dostarczającej "pociesznych nowin". Inne spekulacyjne, bo "omylne" doniesienia przegrywały zatem konkurencję z dopiero co wytłoczonym nakładem "Diariusza", przynajmniej taką tezę udaje się wyczytać z anonsowanego w tytule tego szkicu "prologu". Ten niedługi "wstęp", otwarty tytułem nadrzędnym ("Adversaria abo terminata" [...]) i podtytułami ("Protrepticon", "Syncretismus", następnie: "Terminata rzeczy wojennych z Turkiem"), pozwala uchwycić subtelny niuans panującej w ówczesnym społeczeństwie atmosfery, naznaczonej, mówiąc najkrócej, trwogą. Jedność odczuć, wspólna troska o los narodu i państwa dokumentują zarazem utrwalający się na coraz większą skalę patriotyzm, który a obserwujemy tę prawidłowość po raz kolejny ugruntowywał się między innymi dzięki słowom utrwalanym pochodem liter.

The specificity of the book containing Prokop Zbigniewski's diary is undoubtedly influenced by the introduction, preceding the main and main text of the report written by the soldier and participant of the war struggles on the Dniester. It clearly emphasizes the importance of this report appearing in the bookstore circulation, finally trustworthy and, what is even more important, providing "good news". Other - speculative, because "fallible" - reports lost the competition with the newly published "Diary", at least this is the thesis that can be read from the "prologue" announced in the title of this draft. ; This short "introduction", opened with the main title ("Adversaria abo terminata" [...]) and subtitles ("Protrepticon", "Syncretismus", then: "Terminata of war with the Turk"), allows us to capture the subtle nuance of the prevailing society, an atmosphere marked, to put it briefly, by fear. The unity of feelings and common concern for the fate of the nation and the state also document the strengthening of patriotism on an increasingly larger scale, which - and we observe this regularity once again - was strengthened, among others, thanks to words recorded in a procession of letters.

KeywordsCecoraŻółkiewskiChocimSłowa kluczoweCecoraŻółkiewskiChocim Cecora Żółkiewski Chocim issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/19 2023-11-30T02:59:41Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2017serredbed_seu1r119 Publishing SeriesSerie wydawnicze Jan Paweł II w świecie memów raczej niekulturalnie. Przyczynek do dyskusji nad memetyczną i hermeneutyczną wizją kulturyJohn Paul II is rather uncultured in the world of memes. A contribution to the discussion on the memetic and hermeneutic vision of culture https://orcid.org/0000-0003-0241-9289 Krawiecka Ewa behemot@amu.edu.pl Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu 201727112017 3110Scripta Humana. Kultura nie tylko literacka. W kręgu myśli Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Część IScripta Humana. Culture not only literary. In the circle of thoughts of Karol Wojtyła - John Paul II. Part I15 29 Prawa autorskie (c) 2017 Ewa Krawiecka 2017 Ewa Krawiecka Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Nowa i popularna forma mediów - memy tworzone przez internautów zostały wykorzystane do przedstawienia osoby papieża i nie tylko. Jest to natychmiastowa reakcja na ostatnie wydarzenia i wydarzenia ze wszystkich dziedzin życia. W swoim głównym języku memy posługują się parodią i pastiszem. Większość memów to żywe reakcje wywołane takimi wydarzeniami, jak odbiór nauczania form kultu - w tym m.in. pomników.

New and popular form of media – memes created by users of the internet has been used to portray a person of pope as well as others. It is an immediate reaction to recent events and happenings of all areas of life. In it’s main language memes use parody and pastiche. Most of memes are lively reactions caused by events such as reception of teaching sorforms of cult – including i.e. monuments. The author of the article describes several most common ways of portraying John Paul II as a person through memes – from approval to negation. She paints topic of memes with crisis in communication, personalism, theory of representation and symbol as its background. The author postulates “communicative humanism” based on concept of person – an individual who expresses himself/herself in a dialog (with himself/herself, other human being, world, and God) as a way to connect divided societies through building communities as well as through restoration of unity of lingual and symbolical code.

Słowa kluczoweJan Paweł IIpapieżkultura popularnamedia i komunikacja społeczna issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/20 2023-11-30T02:59:41Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2017serredbed_seu1r220 Publishing SeriesSerie wydawnicze Papież polonistów. Kilka uwag o antropologii literackiej, praktycznej retoryce i filologii polskiej w perspektywie myśli Jana Pawła IIThe Pope of Polish Studies. A few remarks on literary anthropology, practical rhetoric and Polish philology in the perspective of the thought of John Paul II https://orcid.org/0000-0001-6825-7695 Heck Dorota dorota.heck@uwr.edu.pl Uniwersytet Wrocławski 201729112017 3110Scripta Humana. Kultura nie tylko literacka. W kręgu myśli Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Część IScripta Humana. Culture not only literary. In the circle of thoughts of Karol Wojtyła - John Paul II. Part I31 40 Prawa autorskie (c) 2017 Dorota Heck 2017 Dorota Heck Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Papież Jan Paweł II studiował polonistykę w Krakowie. Był poetą i dramatopisarzem nawiązującym do neoromantycznego stylu literatury Młodej Polski. Bronił polskiej tradycji w globalizującym się współczesnym świecie. Jego antropologia literacka i praktyczna retoryka opierały się na tej trudnej tradycji i cywilizacji łacińskiej. Ze względu na swoją głęboką metafizyczną mądrość nadal inspirują wielu studentów filologii polskiej.

The pope, John Paul 2, was a former student of Polish philology in Cracow. He was a poet and play writer alluding to neoromantic style of Young Poland literature. He defended Polish tradition in the globalizing modern world. His literary anthropology and practical rhetoric were founded on this challenging tradition and on Latin civilization. Because of their deep metaphysical wisdom they are still inspiring for many literary critics students of Polish philology.

KeywordsJohn Paul IIpopeliteral anthropologyrhetoricSłowa kluczoweJan Paweł IIpapieżantropologia literackaretoryka John Paul II pope literal anthropology rhetoric issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/21 2023-11-30T02:59:41Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2017serredbed_seu1r321 Publishing SeriesSerie wydawnicze Cóż po papieżu w czasie marnym? Ojciec Jan Góra i jego fascynacja świętością Jana Pawła II. W pięćdziesiątą rocznicę wstąpienia ojca Jana Góry do zakonuWhat good is a pope in a miserable time? Father Jan Góra and his fascination with the holiness of John Paul II. On the fiftieth anniversary of Father Jan Góra's entry into the order https://orcid.org/0000-0002-3421-2912 Radziszewski Stefan Wyższa Szkoła Humanistyczna w Radomiu 201730112017 3110Scripta Humana. Kultura nie tylko literacka. W kręgu myśli Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Część IScripta Humana. Culture not only literary. In the circle of thoughts of Karol Wojtyła - John Paul II. Part I41 61 Prawa autorskie (c) 2017 Stefan Radziszewski 2017 Stefan Radziszewski Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

W niniejszym szkicu - analizując rozmowy Jana Grzegorczyka z ojcem Janem Górą - spróbujemy sporządzić portret świętego papieża, którego ojciec Jan uparcie nazywał Janem Pawłem Wielkim. Tajemnica tej wielkości, właśnie w czasie marnym (a każdy czas jest marny, jak pisze Kohelet), na pustyni zniechęcenia, w piekle nihilizmu - stanowi główny przedmiot naszych poszukiwań. Reasumując, kim jest Jan Paweł II według Góry albo - żeby w jakiś sposób wprowadzić we właściwą tonację rozmowy o ojcu Janie - jaka jest Ewangelia Jana Pawła Wielkiego, pisana łapą upartego dominikanina?

The question asked by Martin Heidegger applies to every pope, who in the modern world is often seen as a Don Quixote in a white cassock, fighting against the dragon of nihilism. In this sketch, I`m trying to present the fascination with the person of John Paul II, which was recorded in two books-interviews that Jan Grzegorczyk conducted with father Jan Góra OP: "Góra albo jak wyżebrać niebo i człowieka. Rady ojca Jana spisane przez Jana Grzegorczyka" (1999), "Święty i błazen" and "Jan Góra w odsłonach Jana Grzegorczyka" (2014) The Polish Dominican friar realized the teachings of John Paul II in his ministry, whom he consistently called John Paul the Great. The meetings of young people in Lednica, which were started by Father Góra, are a spiritual monument to his fascination with the Pope, whose teachings were for him a recipe for holiness. This essay, written after the death of Jan Góra, is an attempt to answer the question: who is John Paul II, according to Jan Góra?

KeywordsJohn Paul IIpopeJan GóraDominicanSłowa kluczoweJan Paweł IIpapieżJan Góradominikanin John Paul II pope Jan Góra Dominican issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/22 2023-12-07T03:33:34Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2017serredbed_seu1r422 Publishing SeriesSerie wydawnicze Ku „jedności natchnień i znaczeń”. Nad rękopisem „Wigilii wielkanocnej 1966” Karola WojtyłyTowards ”unity of inspirations and meanings”. On the manuscript ”Easter Vigil 1966” by Karol Wojtyła https://orcid.org/0000-0001-7465-9316 Kozłowska Anna a.kozlowska@uksw.edu.pl Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie 201730112017 3110Scripta Humana. Kultura nie tylko literacka. W kręgu myśli Karola Wojtyły – Jana Pawła II. Część IScripta Humana. Culture not only literary. In the circle of thoughts of Karol Wojtyła - John Paul II. Part I63 74 Prawa autorskie (c) 2017 Anna Kozłowska 2017 Anna Kozłowska Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Artykuł omawia oryginał wiersza Karola Wojtyły Wigilia wielkanocna 1966, czyli rękopis przechowywany w Archiwum Kurii Krakowskiej. Głównym celem referatu jest ukazanie podstawowych kierunków pracy Wojtyły nad tekstem tego wiersza. Szczegółowa analiza jego autografu (odmiany tekstu, skreślenia i inne poprawki) dowiodła, że Wojtyła dążył do osiągnięcia spójności tekstu i precyzji informacyjnej, ale z drugiej strony dążył do uogólniania i unikania nadmiarowości. Konfrontacja najpopularniejszego wydania wiersza Wojtyły (K. Wojtyła, Poezje, dramaty,szkice, Jan Paweł II, Tryptyk rzymski, wstęp M. Skwarnickiego, Kraków 2004) z jego oryginałem pozwoliła mi również na przedstawienie niezbędnych poprawek do opublikowanej wersji.

The article discusses the original of the Karol Wojtyła’s poem Wigilia wielkanocna 1966 (Easter Vigil 1966), namely the manuscript stored in the Cracow Curia Archive. The main goal of the paper is to show basic directions of the Wojtyła’s work on the text of this poem. Detailed analysis of its autograph (varieties of the text, removals and other emendations) has proved that Wojtyła wanted to achieve the text cohesion and information precision but, on the other hand, he aspired to generalizing as well as avoiding the redundancy. Confronting the most popular edition of the Wojtyła’s poem (K. Wojtyła, Poezje, dramaty, szkice, Jan Paweł II, Tryptyk rzymski, introduction by M. Skwarnicki, Kraków 2004) with its original enabled me also to introduce a necessary emendation to the published version.

KeywordsJohn Paul IIpopepolish poetrymanuscriptSłowa kluczoweJan Paweł IIpapieżpoezja polskarękopis John Paul II pope polish poetry manuscript issue-cover
oai:fpojs.rocznik.ifp.uz.zgora.pl:article/23 2023-12-13T07:33:50Z fprnuz:edited_book driver
fprnuzfprnuz Oficyna Wydawnicza Uniwersytetu ZielonogórskiegoUniversity of Zielona Góra Publishing House fpojsadminfpojsadminSztyberRadoslawSztyberRadoslawSztyberRadoslawUniwersytet Zielonogórski 10.59444/2013SERredKul_Mikr323 Publishing SeriesSerie wydawnicze O wymowie „Chorągwi sauromatckiej" Marcina PaszkowskiegoThe message of "Sauromatian Flag" by Marcin Paszkowski https://orcid.org/0000-0003-2955-1597 Sztyber Radosław R.Sztyber@ifp.uz.zgora.pl Uniwersytet Zielonogórski 201301012013 312Scripta Humana. Interpretacje i reinterpretacjeScripta Humana. Interpretations and reinterpretations55 71 Prawa autorskie (c) 2013 Radosław Sztyber 2013 Radosław Sztyber Utwór dostępny jest na licencji Creative Commons Uznanie autorstwa – Użycie niekomercyjne – Bez utworów zależnych 4.0 Międzynarodowe.

Niniejszy artykuł jest próbą przedstawienia prawdziwego przesłania flagi Sauromatian (Chorągiew sauromatcka) autorstwa Marcina Paszkowskiego. Tekst z XVII wieku uważany jest za pochwałę całej polskiej armii, która pokonała wojska Imperium Osmańskiego w 1621 r. w Chocimiu. Jednak wiele oczywistych faktów historycznych zaprzecza takiemu punktowi widzenia, ponieważ znaczna część polskich żołnierzy nigdy nie dotarła na pole bitwy w pobliżu Dniestru. Wrócili do domu ze Lwowa tuż po zakończeniu walk z Turcją. Ale Paszkowski pokazuje członków pospolitego ruszenia jako zwycięskich uczestników wojny.

This paper is an attempt to present the real message of Sauromatian Flag (Chorągiew sauromatcka) by Marcin Paszkowski. The XVII century text is considered to be an eulogy of the whole Polish army that had beaten the forces of Ottomans’ Empire in 1621 at Khotyn (Chocim). However a lot of obvious historical facts contradicts such a point of view for a significant part of Polish troops has never reached the battlefield near the Dniester River at all. They returned home from Lviv (Lwów) just after the end of fights against Turkey. But Paszkowski shows the members of the Noble Host (pospolite ruszenie) as victorious participants of the war and this idea seems to be a simple false inspired with author’s sophisticated tendency willing to defend the noblemen mass from any allegation because they were led by the king, Sigismund III Vasa (Zygmunt III Waza). And there is no need to believe the Paszkowski’s suppositions.

Keywordssauromatian flagKhotyn campaignOttomans’ EmpireSigismund III Vasa1621Słowa kluczowechorągiew sauromatckakampania chocimskaImperium OsmańskieZygmunt III Waza1621 sauromatian flag Khotyn campaign Ottomans’ Empire Sigismund III Vasa 1621 issue-cover